TDK’ nın (Türk Dil Kurumu) Tarihçesi Nedir?

TDK ne zaman kuruldu? TDK' nın kurucusu kimdir? TDK' nın amacı nedir?3 dk


Türk Dil Kurumu, Türk Dili Tetkik Cemiyeti  ismiyle 12 Temmuz 1932’de Atatürk’ün talimatıyla kurulmuştur. Kurucuların hepsi milletvekili ve tanınmış edebiyatçılardır. Samih Rif’at, Ruşen Eşref, Celâl Sâhir, ve Yakup Kadri’dir. Kurumun ilk başkanı Sâmih Rif’at’tır. Türk Dili Tetkik Cemiyetinin amacı, “Türk dilinin öz güzelliğini ve zenginliğini meydana çıkarmak, onu yeryüzü dilleri arasında değerine yaraşır yüksekliğe eriştirmek” olarak belirlenmiştir.Atatürk’ün sağlığında, 1932, 1934 ve 1936 yıllarında yapılan üç kurultayda hem Kurumun yönetim organları seçilmiş, hem dil siyaseti belirlenmiş, hem de ilmî bildiriler sunulup tartışılmıştır. 26 Eylül-5 Ekim 1932 tarihleri arasında Dolmabahçe Sarayı’nda yapılan Birinci Türk Dili Kurultayı sonunda Kurumun “Lügat-Istılah, Gramer-Sentaks, Derleme, Lenguistik-Filoloji, Etimoloji, Yayın” adları ile altı kol hâlinde çalışmalarını sürdürmesi kabul edilmiştir. Sonraki kurultaylarda bu kollardan bazıları ayrılmış, bazıları tekrar birleştirilmiş; fakat ana çatı değiştirilmemiştir. 1934’te yapılan kurultayda Cemiyetin adı, Türk Dili Araştırma Kurumu; 1936’daki kurultayda ise Türk Dil Kurumu olmuştur.

(Atatürk Türk Dil Kurumu toplantısı yaparken)

Türk Dil Kurumu kuruluşundan beri şu 2 yolda ilerlemiştir; 

1. Türk dili üzerinde araştırmalar yapmak, yaptırmak; 

2. Türk dilinin güncel sorunlarıyla ilgilenerek çözüm yolları bulmak. 

Atatürk kendisi de bizzat Türk dili üzerindeki yerli ve yabancı araştırmaları inceleyerek, dönemin bilginlerini bu konu üzerinde yoğunlaşmaları için teşvik etmiştir. Türk dilinin en eski yazılı  anıtlarının (Göktürk yazıtları) ilk iki cildi Atatürk’ün zamanında yayımlanmıştır. Türk Dil Kurumunun kuruluşuyla birlikte çağdaş Türkçede çok hızlı bir arılaştırma akımı da başlamıştır.  TDK’nin Atatürk’ün öncülüğünde kurulduğu şu sözlerle ifade edilmiştir: ”Ulu önder Atatürk’ün kutlu eliyle ve onun yüce Kurucu ve Koruyucu Genel Başkanlığı altında 12 Temmuz 1932’de kurulmuş olan “Türk Dili Tetkik Cemiyeti”, “Türk Dil Kurumu” adını almıştır. Atatürk, ölümünden kısa bir süre önce yazdığı vasiyetname ile mal varlığını Türk Dil Kurumu ile Türk Tarih Kurumuna bırakmıştır. Bu iki kurumun bütçesi bugün de Atatürk’ün mirasından karşılanmaktadır. Atatürk, 1 Kasım 1936’da Türkiye Büyük Millet Meclisinin V. dönem 2. yasama yılını açış konuşmasında Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumunun geleceği ile ilgili dileklerini şu sözlerle dile getirmişti:  

              ”Başlarında değerli Eğitim Bakanımız bulunan, Türk Tarih Kurumu ile Türk Dil Kurumunun her gün yeni gerçek ufuklar açan, ciddî ve aralıksız çalışmalarını övgü ile anmak isterim. Bu iki ulusal kurumun, tarihimizin ve dilimizin, karanlıklar içinde unutulmuş  derinliklerini, dünya kültüründe başlangıcı temsil ettiklerini, kabul edilebilir bilimsel belgelerle ortaya koydukça, yalnız Türk ulusunun değil, bütün bilim dünyasının ilgisini ve uyanmasını sağlayan, kutsal bir görev yapmakta olduklarını güvenle söyleyebilirim. Tarih Kurumunun Alacahöyük’te yaptığı kazılar sonucunda, ortaya çıkardığı beş bin beş yüz yıllık maddî Türk tarih belgeleri, dünya kültür tarihinin yeni baştan incelenmesini ve derinleştirilmesini gerektirecektir. Birçok Avrupalı bilim adamının katılması ile toplanan son Dil Kurultayının aydınlık sonuçlarını görmekle çok mutluyum. Bu ulusal kurumların az zaman içinde ulusal akademilere dönüşmesini dilerim. Bunun için, çalışkan tarih, dil ve bilim adamlarımızın, bilim dünyasınca tanınacak orijinal eserlerini görmekle mutlu olmanızı dilerim.”

Türk Dil Kurumu kuruluşundan bugüne içinde bilim sanat terimleri sözlükleri, ağız araştırmaları, Türk dünyası destanları ve edebî metinlerinin bulunduğu geniş bir yelpazede 1163’ü geçen eseri yayımlayarak bilim kültür dünyasına sunmuştur. Günümüzde Türk Dil Kurumu, zengin bir araştırma kütüphanesiyle Türkiye’nin önde gelen araştırma ve kültür kurumu olarak çalışmalarını sürdürmektedir.


Beğendin mi? Arkadaşlarınla paylaş!

171
74 paylaşım, 171 puan

Senin Tepkin Nedir?

Korktum Korktum
0
Korktum
Aman Tanrım Aman Tanrım
0
Aman Tanrım
Muhteşem Muhteşem
0
Muhteşem
Kızdım Kızdım
0
Kızdım
Hah Hah Hah Hah Hah Hah
0
Hah Hah Hah
Beğendim Beğendim
0
Beğendim

0 Yorum

İçerik Formatı Seçin
Test
Test ekle.
Anket
Anket yap.
Makale
Makale oluştur.
Artan Sıralı Liste
Artan sıralı liste oluştur.
Azalan Sıralı Liste
Azalan sıralı liste oluştur.
Video
Video yükle.