Yayın İlkeleri

Sosyal Makale’de yayınlanan yayınlar belirli kurallara göre yayınlanmaktadır. Aşağıda yer verdiğimiz yazıda editörlerimiz ve kullanıcı editörlerimizden beklemiş olduğumuz yayın ilkeleri mevcuttur. Bu ilkelere uymak editörlerimiz ve kullanıcı editörlerimizin vazgeçilmez önceliklerindendir. 

İfade Özgürlüğü

  • Yayınlarda, ifade özgürlüğü ilkesinin gözetilmesi esastır. 
  • Yayınların, belirli usul ve esaslara bağlanmış olması, herkesin düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahip olması ilkesine aykırılık olarak yorumlanamaz. 
  • İfade özgürlüğü hakkı kullanılırken, bireylerin özel yaşamlarının mahremiyetine ilişkin meşru beklentileri dikkate alınmalıdır. 
  • Yayınlarda, gerçek veya tüzel kişiler hakkında, şeref ve haysiyetlerini ihlâl edici veya onlar hakkında ağır ve yıkıcı eleştiriler yapılması hâlinde, itham edilenlere ve eleştirilenlere cevap hakkı tanınması esastır. 
  • Tek bir görüşün dile getirilmesine olanak tanındığı hallerde, karşı görüşlerin saptırılmamasına özen gösterilmeli ve aynı zamanda karşı görüşlere de cevap hakkı verme imkânı sunulmalıdır. 

İnsan Onuru ve Yaşama Hakkı

  • Yayınlarda, herkesin yaşam hakkının yasalarla korunduğu ilkesinin göz önünde bulundurulması zorunludur. 
  • Yayınlarda işkenceye, insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulma görüntülerine yer vermemelidir. 
  • Haber niteliğindeki yayınların, kamuoyu tarafından beklenen tarafsızlıkla ve herhangi bir yorum eklenmeksizin sunulması esas olup, ıstırap ve üzüntü içeren haberlerin eksiksiz ve doğru biçimde duyurulmasındaki kamu yararı, bireyin özel yaşamına ve insanlık onuruna saygı duyulması ilkesi ile dengelenmelidir. 
  • Yayınlarda, kişileri körü körüne kaderciliğe veya intihara yönlendirecek unsurlara yer verilmemelidir. 
  • İnsanların ölüm anları ve benzeri durumlar, duygu sömürüsüne yol açacak, korku ve çelişkili duygulara sebep olacak biçimde yayınlanmamalıdır. 

Şiddet

  • Yayınlarda, şiddet yayının ana unsuru olmamalı, sıkça ve uzun sahnelerle yer almamalı ve teşvik edilmemelidir. 
  • Şiddet, abartılı şekilde izleyiciye ve okuyucuya aktarılmamalıdır. 
  • Ekrana getirilen görüntünün, haberin ayrılmaz bir parçası ve /veya ekrana getirilmediğinde olayın haber niteliğini kaybedip kaybetmediği hususları göz önünde bulundurulmalı ve buna göre şiddet görüntüleri zorunluluk hali dışında ekrana getirilmemelidir. 
  • Haberlerde yer alan aşırı şiddet görüntüleri flulaştırılma veya mozaikleme teknikleri ile verilmelidir. 
  • Şiddet içerikli görüntüler, meşru bir amaç için gerekli ve yerinde bir davranış olarak izleyiciye aktarılmamalıdır. 
  • Yayınlarda, şiddeti olumlayan ve özendiren görüntü, yorum ve ifadelere yer verilmemelidir. 

Müstehcenlik

  • Yayınlar; 
  1. Müstehcen nitelikte olmamalı, 
  2. Utanç duygusunu hiçe sayan, cinsel dürtüleri harekete geçirmeyi amaçlayan ses, görüntü ve yazılar içermemeli, 
  3. Cinsel duyguları sömürmeye yönelik olmamalı, 
  4. Bireyleri cinsel meta olarak göstermemeli, 
  5. İnsan bedenini cinsel tahrik unsuruna indirgememeli, 
  6. Toplumsal yaşam alanı içinde sergilenemeyecek nitelikte söz ve davranışlar içermemeli, 
  7. Toplumda yaşayan bireylerin ar ve utanma duygularını örseleyen ve cinsel isteklerini istismar eder nitelikte olmamalıdır. 
  8. Müstehcenlik değerlendirilmesi yapılırken objektif ve sübjektif unsurlar göz önünde bulundurulmalıdır. 

Ayrımcılık

  • Bir grup insanın; cinsiyet, milliyet, etnik köken, renk, dil, din, mezhep, felsefi inanç, siyasi düşünce, bedensel ve zihinsel engelli olmak ve benzeri nedenlerle dışlanması, onlarla ilişki kurulmasından kaçınılması gibi davranışların normalleştirilmesi ve benimsenmesine yönelik yayınlar yapılmamalıdır. 
  • Yayınlarda; 
  1. Farklı olanlara karşı saldırganlık gösteren veya hakaret içeren ifadeler kullanılmamalıdır. 
  2. Belirli ikincil işler yalnızca bir cinsiyete atfedilerek cinsiyetçi yaklaşımdan kaçınılmalıdır. 
  3. Bir kişiye sırf temsil ettiği veya ait olduğu sosyal grup yüzünden saldırılması, olumlu bir davranış olarak yansıtılmamalıdır. 
  4. Bir etnik, dini ve yabancı gruba yönelik olumsuz ön yargı içerikleri kullanılmamalıdır. 
  5. Kişilerin bireysel özellikleri göz ardı edilmemeli, kişilere grup aidiyetine bağlı olarak ortak özellikler yüklenmemelidir. 
  6. Mensup olduğu sosyal grubun dışındakiler, ötekileştirilerek, ait olduğu grup için tehdit, korku ve nefret nesnesine dönüştürülmemelidir. 
  • Her ne sebeple olursa olsun, ayrımcılığın hiçbir çeşidine yayınlarda yer verilmemelidir. 
  • İnsan bedenini nesneleştiren, metalaştıran görüntü ve ifadelerden kaçınılmalıdır. 
  • Kadınlar, sürekli olarak kurban ve mağdur konumunda ya da çaresiz bireyler olarak temsil edilmemelidir. 
  • Farklı grupları karşı karşıya getirecek ifadelerden, düşmanlık yaratacak sıfatlardan kaçınılmalıdır. 
  • İşitme engellilere yönelik, video yayınlara altyazı desteği sağlanmalıdır. 

Mahremiyet

  • Kamu yararı açıkça gerektirmedikçe, kimsenin özel hayatı, yayın hizmetleri konusu yapılmamalıdır. 
  • Yayınlarda, bir kişinin özel hayatına ilişkin olan, kamuoyunun bilmesi durumunda o kişinin hoşnut olmayacağı ifadeler kullanılmamalıdır. 
  • Kişilerin kendilerine veya ailelerine büyük acı ve ıstırap verebilecek yayınlar yapılırken, ailenin rızası alınsa bile, ölçülü yayın yapılmalı, sürekli tekrarlardan kaçınılmalıdır. 
  • Özel hayata ilişkin gerçeğe aykırı bir canlandırma yapılmamalıdır. 
  • Kişilerin haberi olmadan onların ses ve görüntüleri kaydedilmemeli ve yayınlanmamalıdır. 
  • Gizli ses ve kamera kayıtları, haber değeri ve kamu menfaati olması durumunda dahi, yayınlanmamalıdır. 
  • Kamera şakaları ilgililerin rızası olmadan yayınlanmamalı ve bu yolla kişilerin özel hayatları ihlal edilmemelidir. 
  • Bir kişinin, özel mülkiyet alanında rızası dışında ses ve görüntü kaydı alınmamalıdır. 
  • Yayıncı kuruluş, kişilerin özel hayatlarını ilgilendirebilecek bir haberi yayınlamadan önce doğruluğunu araştırmalı, haberin verilişinde gerçeğe aykırı eklemeler yapmamalı ve kişilerin zarar görmesine neden olacak ifadelerden titizlikle kaçınmalıdır. 
  • Aile hayatına ilişkin bir dram ekrana getirilirken, teşhir ve ticari sömürüden kaçınılmalıdır. 
  • Yayınlarda; kişilerin özel hayatının gizliliği, konut dokunulmazlığı, yazışma ve bilişim yollarıyla iletişim kurması haklarına saygı gösterilmedir. 
  • İzni alınmadan yayınlarda kimsenin ikamet adresi, araç plakası, telefon numarası, e-posta adresi gibi özel bilgilerine yer verilmemelidir. 
  • Kişilerin özel yaşam ve mahremiyet haklarının özel mülkleriyle sınırlı olmadığı, sokakta bile olsalar, bu haklarının gözetilmesi gerektiği gözden kaçırılmamalıdır. 

Çocukların Korunması

  • Medya hizmet sağlayıcıları, özgün içerik yayınlama haklarını, toplumun kolay incinen kesimlerini koruma sorumluluğu ile dengeleyerek kullanmalıdırlar. 
  • Yayınları çocukların da okumasına karşın, yayınların dilinde ve görüntülerinde dikkatli ve özenli davranılmalıdır. 
  • Trajik olaylara ilişkin haberlere çocukların katılımı istenmemeli ve bu tür haberlerde çocuklarla röportaj yapılmamalı, çocuklar stüdyoya konuk edilmemelidir. 
  • Suça itilmiş ya da suç mağduru olmuş çocukların, ilgili haberlerde isimleri ve yüzleri gizli tutulmalıdır. 
  • Haberin tek tanığı çocuklar ise; iletişim, ruh sağlıklarına zarar vermeyecek şekilde ve ilgili uzmanlar gözetiminde, mutlaka ebeveynlerinden izin alınarak yapılmalıdır. 
  • Çocuklara, yaşları gereği doğru dürüst yanıtlamalarına olanak bulunmayan konularda fikirleri sorulmamalıdır. 
  • Çocuğun katılımının makul olarak beklenebilecek sonuçları, örneğin çocuğun hedef olma olasılığı çocuğa anlatılmış olmalıdır. 
  • Çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlaki gelişimini ciddi biçimde bozabilecek türde yayın hiçbir şekilde yayınlanmamalıdır. 
  • Çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlaki gelişimlerini olumsuz etkilemesi muhtemel yayınlarda, bunların izleyebileceği göz önünde bulundurularak koruyucu sembol veya yayın başlığında yaş ibarelerine (+7, +13, +18 gibi) yer verilmelidir. 
  • Çocuklara yönelik olarak hazırlanan programlarda, çocuklar tarafından zararlı veya tehlikeli bir biçimde kolaylıkla taklit edilebilecek davranışlara veya görüntülere yer verilmemelidir. 
  • Programlarda çocukların yer aldığı sahnelerin içeriği, bu programlara katılan ya da bunlarda rol alan çocukların fiziksel, zihinsel veya duygusal gelişimine zarar verecek unsurlar içermemelidir. 

Hukukun Üstünlüğü

  • Medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar, hukukun üstünlüğü, adalet ve tarafsızlık esasına aykırı yayın yapmamalıdır. 
  • Yayınlarda; 
  1. Anayasa, kanunlar ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine uymalıdır. 
  2. Kanunlar ve ilgili mevzuatında reklam yasağı getirilen kurumların reklam ve ilanlarına yer verilmemelidir. 
  3. Yargı kararıyla hükme bağlanan hususlar geciktirilmeksizin yerine getirilmelidir. 
  4. Hukuka aykırı, toplumun adalete güvenini sarsacak ve kişi ve kuruluşların herhangi birini kayıracak nitelikte yayınlardan mutlaka kaçınılmalıdır. 
  • Yayıncılık alanında, kanunların aynı konuda farklı hükümler içerdiği durumlarda, usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası sözleşme hükümleri esas alınır. 

Genel Ahlak

  • Yayınlarda, genel ahlaka ve ailenin korunması ile toplumun millî ve manevî değerlerine aykırı olmama ilkelerine azami özen gösterilmelidir. 
  • Söz konusu ilkelere ilişkin değerlendirmelerde yayının türü, ortamı, ihlal kastının bulunup bulunmadığı gibi hususlar da göz önünde bulundurulmalıdır. 

Haberler

   1. Genel Esaslar

  • Somut verilere dayanmadan kişi ve kurumlar hakkında suçlama içeren, şüphe ve şaibe yaratan ya da kişi ve kurumları küçük düşüren, hakaret, iftira içeren ifadelere haberlerde yer verilmemelidir. 
  • İstatistikler ve veriler, bağlamından çıkartılarak, çarpıtılarak kullanılmamalıdır. İstatistiki bilgilerin hangi kaynaktan alındığı haberde belirtilmelidir. 
  • Haber sunumunda infial yaratacak ifadeler kullanılmamalıdır. 
  • Haberler mutlaka bir kaynağa dayanmalıdır. 
  • Bir olaydan hareketle genelleme yapan haberlere yer verilmemelidir. 
  • Haberin içinde farklı görüşlere de yer verilmeli, bu görüşlerin sunumunda dengeli davranılmalı ve haberin taraflarına eşit mesafede durulmalıdır. 
  • Yayınlarda, olayları abartarak, bazı bilgileri ekleyerek ya da çıkartarak, haber manipülatif hale getirilmemeli. 
  • Haberlerde ifadelerine yer verilen kişilerin ifade ve eylemleri amacına uygun olarak aktarılmalıdır. 
  • Haber tümüyle yoruma dayalı olmamalıdır. 
  • Haberlerde kullanılan görüntülerin arşiv veya canlandırma niteliği açıkça belirtilmelidir. 
  • Canlandırma kullanıldığında, canlandırma yanıltıcı olmamalıdır. 
  • Cinsel istismara maruz kalmış kişilerin kimliği gizli tutulmalıdır. 
   2. Yargılama Süreçlerine İlişkin Haberler
  • Görülmekte olan bir dava veya yürütülmekte olan bir soruşturma hakkında, hukuka aykırı bir karar verilmesi veya bir işlem tesis edilmesi ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunulmasına sebep olabilecek şekilde, yargılama tarafsızlığını etkileyen ve adil yargılanma hakkına zarar veren yayınlar yapılmamalıdır. 
  • Hakkındaki yargı kararı kesinleşmedikçe kimse, yayınlarda “suçlu” olarak nitelendirilmemelidir. 
  • Görülmekte olan bir davayla ya da sürmekte olan bir soruşturmayla ilgili olarak, söz konusu davanın ya da soruşturmanın akışını etkileyecek şekilde haber yapılmamalıdır. 
  • Haberde, yargıç ya da savcının ismine ve görüntülerine davanın ya da soruşturmanın selameti açısından yer verilmemelidir. 
  • Yargı haberlerinde, yargı mensuplarını hedef alan suçlayıcı, şüphe ve şaibe uyandırıcı ve yargı kurumunu kamuoyu nezdinde küçük düşürücü ifadelerden kaçınılmalıdır. 
  • Sürmekte olan bir davanın taraflarının görüşlerine yer verilirken tarafların, henüz kanıtlanmamış itham ve delillerden hareketle konuşmakta oldukları unutulmamalıdır. 
  • Yargı haberlerini yaparken, suç ve suçlu övülmemeli, suçlu kahramanlaştırılmamalı, yüceltilmemelidir. 
  • Yayınlarda, kişileri suç işlemeye teşvik veya tahrik edebilecek ya da kargaşaya yol açabilecek içeriğe ve suç tekniklerinin, suç işlenmesine olanak verebilecek şekilde ayrıntılı olarak anlatılmasına ve gösterilmesine yer verilmemelidir. 
  • Hüküm giymiş kişilere cezasını tamamladıktan sonra da suçlu muamelesi yapılmamalı, bu kişilerin, kişilik hakları ve insanlık onurları haber kurgusunda korunmalıdır. 
  • Kişilerin sabıka sicilleri ya da beraat ettiği davalar kişiyi kamuoyu nezdinde küçük düşürmek, aşağılamak ve yeni ithamlar için kullanılmamalıdır. 
  • Sanık ve hükümlülerin aile ve yakınlarını hedef alan itham edici haber ve yorumlardan kaçınılmalı, bu kişilerin özel yaşam ve mahremiyet haklarına saygı gösterilmelidir. 
  • Cezasını çekmekte olan kişileri tekrar yargılayıcı, suçlayıcı şekilde haber yapılmamalı, tutuklu ve hükümlülerin fotoğrafları ve kimlik bilgileri izin alınmadan kullanılmamalıdır. 
   3. Haberlerde Kişilik Haklarının Korunması
  • Taciz, tecavüz gibi cinsel istismarı konu alan haberlerde, mağdura zarar verecek derecede ayrıntı aktarılmamalıdır. 
  • Üzüntülü, acı veya travma geçirmekte olan kişiler görüşmeye zorlanmamalıdır. 
  • Sokak görüntüleri kullanırken, tesadüfen o görüntüde yer almış insanların şeref ve haysiyetine zarar verecek bir duruma izin verilmelidir. 
  • Tıbbi tedavi ya da müdahale görmekte olan kişiler, haber konusu olsalar dahi mahremiyetleri gözetilmelidir. 

Haksız Çıkar

  • Kamuoyunu, kişi, şirket ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda yönlendiren yayın yapılmamalıdır. 
  • Yayın kuruluşu ile aynı grupta yer alan diğer şirketlere ya da bu şirketlerin çıkarlarına ilişkin konulara yer verildiğinde, bu kurumsal ilişki yayında açıkça belirtilmelidir. 
  • Yayınlar haksız rekabete yol açacak unsurlar içermemelidir. 
  • Yayın kuruluşları, bir başka basın veya yayın kuruluşunun özel çabalarla ürettiği ürünü, kendi ürünüymüş gibi sunmamalıdır. 

Afet, Savaş, Terör ve Kriz Durumları

  • Doğal afet, büyük kaza, savaş, terör, çatışma haberleri gibi yayınlarda, izleyicilerde korku, endişe ve panik yaratacak ifade ve görüntüler kullanılmamalı, gerilimi arttıracak nitelikteki yorumlardan kaçınılmalıdır. 
  • Yayınlarda; 
  1. Savaşın gerçekleri örtbas edilmemeli ancak, insan onuruna da saygı gösterilmelidir. 
  2. Çok çarpıcı ve belirgin savaş ve zulüm görüntüleri, ancak aşırı vurgu yapılmaksızın ve haklı editoryal gerekçelerin bulunması halinde yayınlanabilir. 
  3. Terör teşvik edilmemelidir. 
  4. Terör eylemleri doğru biçimde, eksiksiz ve editoryal sorumlulukla haberleştirilmelidir. 
  5. Terör örgütleri ve terör yanlıları güçlü veya haklıymış gibi gösterilmemelidir.
  6. Terör örgütlerinin korkutucu ve yıldırıcı özellikleri yansıtılmamalı, kamuoyunda korku ve infiale sebebiyet verilmemelidir. 
  7. Kişi veya kurumlarla ilgili olarak, bunların olası bir terör olayına hedef olarak gösterilmemesine dikkat edilmelidir. 
  8. Kan, kesik vücut parçaları, yaralanma ve ceset görüntüleri ekrana getirilmemelidir. 
  9. Ses ve görüntü efektleri kullanılarak görüntüler abartılmamalıdır. 
  10. Yaralanma ve ölümle sonuçlanan olaylarda, kurbanların kimlikleri teyit edilmeden açıklanmamalıdır. 
  11. Adam kaçırma, korsanlık, rehin alma ve kuşatma gibi kriz anlarının canlı yayınında, kurbanların can güvenliği tehlikeye atılmamalı, güvenlik kuvvetlerinin operasyonu deşifre edilmemelidir. 

Seçim Dönemlerinde Yayınlar

  • Seçim dönemindeki yayınlar Yüksek Seçim Kurulunun kararları doğrultusunda değerlendirilmelidir. 
  • Seçim dönemlerinde, seçmenlerin doğru bilgilenebilmesi için, yayınlarda siyasi partilerin temsili konusunda dengeli bir tutum izlenmelidir. 
  • Seçim dönemlerinde, kamuoyu araştırmaları seçmenlerin tercihlerinin şekillenmesinde rol oynayabileceğinden, araştırma sonuçları yayınlanırken özen gösterilmelidir. 

Kısa Gösterim Hakkı

  • Kamuoyu için büyük önem taşıyan her tür güncel olayın münhasır yayın haklarına sahip televizyon yayıncıları, 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında, diğer yayıncılara âdil, makul ve eşitlikçi bir temelde, bedeli karşılığında kısa gösterim hakkı sağlamalıdır. 
  • Kısa gösterim hakkı, ilgili mevzuatında belirtilen şekil ve süre şartlarına uygun olarak kullanılmalıdır. 

Kamuoyu Araştırmaları

  • Kamuoyu araştırmalarını haber yaparken, araştırmayla ilgili yer, tarih, örneklem, teknik, araştırmanın kimin tarafından ve hangi amaçla yapıldığı şeklinde sıralanabilecek açıklayıcı bilgilere mutlaka yer verilmelidir. 
  • İnternet siteleri ya da SMS yoluyla yapılan anketlerin sonuçları yayınlanırken, bunların hangi yöntemle elde edildiği ve sadece katılanların görüşlerini yansıttığı hususları mutlaka belirtilmelidir. 
  • Anket ve kamuoyu yoklamalarının yayın kuruluşları tarafından yapılması veya yaptırılması halinde, hazırlık aşamasından sonuçların ilanına kadar noter nezaretinde gerçekleştirilmesi esastır. 

Yayınlarda Dilin Kullanımı

  • Dilin düzeysiz, kaba ve argo kullanımına yer verilemez. 
  • Yayınlar, yapıldığı dilin kurallarına uygun olmalıdır. 
  • Dilin kullanım biçimi, programın türüne bağlı olarak değerlendirilmelidir. 
  • Yöresel şivelerle yayın yapılması, Türkçe’nin kaba ve argo bir şekilde kullanılmasına mazeret teşkil etmemelidir. 

Hayvanlar ve Çevrenin Korunması

  • Yayınlar, çevrenin ve hayvanların korunmasına zarar verecek davranışları teşvik etmemelidir. 
  • Yayınlarda; hayvanların korunması, gözetilmesi, bakımı ve kötü muamelelerden uzak tutulması konusuna özel önem gösterilmelidir. 
  • Yayınlarda hayvanlar; kötü davranış, şiddet ve işkenceye maruz kalmış veya fiziksel ve psikolojik acı içinde gösterilemez. 
  • Hayvanların başka bir canlı hayvanla dövüştürülmesine yönelik yayınlar yapılmamalıdır. 
  • Yayınlar, çevre kirliliğinin önlenmesi ve giderilmesi ile sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda çevrenin korunmasına zarar verecek unsurlar içermemelidir. 
  • Yayınlarda, küresel ısınma ve iklim değişikliği konusunda kamuoyunda farkındalık bilinci oluşturulması gözetilmelidir.

 

  • Yayın İlkeleri ile ilgili tüm sorularınızı iletişim sayfasındaki bilgilerden bize iletebilirsiniz. İşbu Sosyal Makale Yayın İlkeleri’nin son güncellenme tarihi 04 Ocak 2019’dur. 
İçerik Formatı Seçin
Test
Test ekle.
Anket
Anket yap.
Makale
Makale oluştur.
Artan Sıralı Liste
Artan sıralı liste oluştur.
Azalan Sıralı Liste
Azalan sıralı liste oluştur.
Video
Video yükle.